Bij Meyer Totaal spreken we regelmatig mensen die aangeven dat ze 's avonds voorzichtiger door hun huis bewegen dan vroeger. Een mevrouw uit Lisse vertelde ons laatst bijvoorbeeld: "Ik loop 's nachts met mijn hand langs de muur naar het toilet, want ik vertrouw mijn eigen ogen niet meer helemaal." Haar huis was al die jaren dat ze er woonde niet veranderd, maar de manier waarop ze erin bewoog wel. Misschien herken je dat gevoel wel. In dit artikel leggen we je uit wat voor veilige verlichting het meeste verschil maakt in jouw huis om vallen te voorkomen en ervoor te zorgen dat jij weer vrij en zorgeloos door je vertrouwde huis kunt bewegen.
In het kort: veilige verlichting is verlichting die automatisch aangaat, gelijkmatig licht geeft en niet verblindt op de plekken waar valgevaar het grootst is. Denk aan de trap, de route naar het bed en drempels. Bewegingsmelders, plintverlichting en dimbare sensorverlichting zijn hiervoor de meest gebruikte oplossingen.
Goede verlichting is een van de meest onderschatte manieren om vallen in huis te voorkomen. Het is dan ook een belangrijke stap wanneer je nadenkt over veilig wonen op latere leeftijd. Vooral bij de trap, langs de route naar het bed en bij drempels maakt licht op de juiste plek en het juiste moment een groot verschil. Wij zien in de praktijk dat bewegingsmelders, plintverlichting en makkelijk bereikbare schakelaars ervoor zorgen dat mensen zich veilig door hun huis kunnen bewegen zonder in het donker te hoeven zoeken of te struikelen. En dat is precies waar toekomstklaar wonen bij ons om draait. Het gaat om kleine aanpassingen die je langer zelfstandig thuis laten wonen.
Een val kan in een klein hoekje zitten en gebeurt vaker dan je denkt. Zo vallen er volgens Veiligheid.nl jaarlijks zo’n één miljoen 65-plussers in Nederland. Dat is erg veel en dat houdt in dat elke vier minuten een oudere op de spoedeisende hulp belandt na een val in of rondom het huis. Zo’n val gebeurt bijna nooit zomaar. Vaak is er een moment van onzekerheid, zoals een drempel die je niet goed ziet, een traptrede die in het donker minder goed opvalt of een gang die 's nachts volledig donker is. Naarmate je ouder wordt, hebben je ogen meer licht nodig om contrast en dieptes goed te kunnen inschatten. Wat voor een jonger oog nog net genoeg licht is, is voor een ouder oog vaak te weinig.
Mariette van Steijn-Meijer, eigenaar en directeur van Meyer Totaal, herkent dit uit gesprekken met haar klanten: "Mensen zeggen vaak dat ze steeds minder durven, terwijl er lichamelijk eigenlijk niet zoveel aan de hand is. Het is vooral onzekerheid over wat ze wel en niet meer goed zien. Zodra we daar iets aan doen met verlichting, zie je mensen letterlijk weer met meer vertrouwen door hun eigen huis lopen."
Wij zien dat gevoel van onzekerheid ook terugkomen bij mensen die zelf nog nooit gevallen zijn. Iemand in de familie die een keer gevallen is of een bericht in de krant, is vaak al genoeg om zelf voorzichtiger te worden. Dat gevoel is minstens zo vervelend als het risico zelf. Het huis waar je je altijd veilig voelde, begint op bepaalde momenten net iets minder vertrouwd aan te voelen. Verlichting aanpassen is dan niet alleen een praktische ingreep, het zorgt ook voor een stukje rust.
Als wij bij mensen thuis rondlopen voor een woningcheck, komen we bijna altijd bij dezelfde drie plekken uit die wat extra aandacht verdienen op het gebied van veilige verlichting.
De trap is een van de plekken waar een misstap de grootste gevolgen kan hebben. Schaduwen op de treden maken het lastig om in te schatten waar een trede precies begint of eindigt. Een klant in de buurt van Amsterdam gaf bijvoorbeeld aan dat hij de onderste trede niet goed meer kon zien, omdat het leek alsof hij in het niets overging. Verlichting die de hele trap gelijkmatig verlicht, zonder felle lichtpunten, maakt elke trede weer goed zichtbaar.
's Nachts naar het toilet lopen is een van de meest voorkomende momenten waarop mensen vallen. Je bent nog niet helemaal wakker en het grote licht aandoen voelt vaak als te veel moeite of te fel. Wij adviseren hier bijna altijd zachte, laaggeplaatste verlichting die vanzelf aangaat, precies genoeg om de weg te zien zonder dat je ervan schrikt.
Drempels vallen 's avonds sneller weg in de schaduw dan overdag. Dezelfde drempel waar je overdag automatisch overheen stapt, kan 's avonds ineens een struikelblok worden. Het weghalen van onnodige drempels is een verstandige stap. Kan een drempel niet weggehaald worden? Dan biedt duidelijke verlichting op die overgang een uitkomst.
Niet elke lamp is geschikt om vallen te voorkomen. Wij adviseren mensen doorgaans een combinatie van de volgende vier oplossingen, afhankelijk van hun woning en gewoontes.
|
Type verlichting |
Werkt het beste bij |
Waarom het helpt |
|
Bewegingsmelder |
Trap, hal, route naar toilet |
Gaat vanzelf aan en de handen blijven vrij |
|
Plintverlichting |
Trap, gangen |
Zacht licht zonder felle schittering |
|
Goed bereikbare schakelaar |
Elke ruimte |
Nooit zoeken in het donker |
|
Sensorverlichting met dimfunctie |
Slaapkamer en hal |
Voldoende zicht zonder wakker te schrikken |
Een bewegingsmelder zorgt ervoor dat het licht vanzelf aangaat zodra je een ruimte binnenloopt of uit bed stapt. Je hoeft niet in het donker naar een schakelaar te zoeken en je hebt je handen vrij als je bijvoorbeeld met een rollator loopt. Vooral bij de trap, de hal en de route naar het toilet is dit een veelgebruikte aanpassing bij de woningen die wij aanpassen.
Lage verlichting langs de plint of onder de trapleuning geeft precies genoeg licht om de weg te zien zonder dat je meteen het grote licht aan hoeft te doen. Wij plaatsten dit laatst bij een echtpaar langs de hele trap. De reactie na de eerste nacht: "Het voelt bijna alsof het huis met je meedenkt." Dit is met name 's nachts prettig, omdat je oog niet in één keer hoeft te wennen aan een felle lamp.
Soms is het probleem niet het licht zelf, maar de schakelaar die te ver weg zit, te laag hangt of lastig te vinden is in het donker. Wij letten hier bewust op tijdens een woningcheck. Bevindt de schakelaar zich op een logische plek voor de bewoner of is hij ooit geplaatst voor een heel andere levensfase? Een schakelaar op een goed bereikbare hoogte, eventueel met een lichtgevend randje, scheelt al veel.
Fel licht midden in de nacht kan je soms tijdelijk verblinden en desoriënteren. Sensorverlichting met een zachte, gedimde lichtsterkte voorkomt dit. Wij horen vaak terug dat mensen hierdoor ook weer sneller in slaap vallen na een nachtelijk toiletbezoek, omdat zacht licht de hersenen minder stimuleert om wakker te worden.
Als je merkt dat je 's avonds voorzichtiger door huis loopt of dat familie daar al eens iets over heeft gezegd, is dat vaak een goed moment om verlichting eens kritisch te bekijken. Je hoeft niet meteen alles tegelijk aan te pakken. Wij beginnen bij een woningcheck altijd bij de plekken waar het risico het grootst is, zoals de trap, de route naar het bed en bij eventuele drempels. Van daaruit kijken we samen stap voor stap of andere ruimtes ook aandacht nodig hebben.
Meer weten over hoe je je woning voorbereidt op later? Lees dan ook deze blogs:
Welke verlichting helpt het meest om vallen te voorkomen?
Verlichting die automatisch aangaat op de plekken waar je 's avonds of 's nachts loopt, zoals bewegingsmelders bij de trap en de route naar het toilet, helpt het meest. Ook plintverlichting en goed bereikbare schakelaars maken een groot verschil, omdat je nooit in het donker hoeft te zoeken.
Is sensorverlichting geschikt voor de slaapkamer?
Ja, sensorverlichting met een zachte, gedimde lichtsterkte is zeker geschikt voor de slaapkamer en geeft voldoende licht om veilig naar het toilet te lopen. Kies wel voor een dimbare variant, zodat het licht niet te fel aanvoelt.
Moet ik mijn hele huis laten voorzien van nieuwe verlichting?
Nee, dat is meestal niet nodig. Begin bij de plekken met het grootste risico, zoals de trap en de route naar het bed. Van daaruit kun je in overleg bekijken of andere ruimtes ook aanpassing nodig hebben.
Wat kost het om veiligere verlichting te laten aanbrengen?
Dat hangt sterk af van je woning en de gewenste aanpassingen. Een enkele bewegingsmelder is een kleine ingreep, terwijl plintverlichting door het hele huis meer voorbereiding vraagt. Een woningcheck geeft duidelijkheid over wat in jouw situatie verstandig is.
Helpt het weghalen van drempels ook tegen vallen?
Ja, drempels zijn een veelvoorkomende oorzaak van struikelen, zeker 's avonds als ze minder goed zichtbaar zijn. Waar drempels niet weggehaald kunnen worden, is duidelijke verlichting op die overgang een verstandige stap om het risico te verkleinen.
Hoort verlichting bij levensloopbestendig wonen?
Ja, veilige verlichting is een van de meest voorkomende eerste stappen bij levensloopbestendig wonen. Het is een relatief kleine aanpassing met veel effect en vormt vaak het begin van een bredere woningcheck.
Geschreven door Mariette van Steijn-Meijer, eigenaar en directeur van Meyer Totaal. Mariette heeft meer dan 20 jaar ervaring in het begeleiden van mensen bij het toekomstklaar maken van hun woning. Ze ziet dagelijks hoe iets als de juiste verlichting mensen al veel meer rust en zelfvertrouwen geeft in het huis waar ze al zo lang thuis zijn.
